Nakliyat Sözleşmesi, Sigorta ve Hasar Bildirimi: Taşınmadan Önce Bilmeniz Gerekenler

Bu nakliyat sözleşmesi rehberi genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Bu nedenle somut bir uyuşmazlıkta bir avukata danışmanızı öneririz. Ayrıca kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz.

Taşınırken çoğu kişinin aklına nakliyat sözleşmesi ve sigorta, ancak bir şey kırıldıktan sonra gelir. Oysa o noktada iş çoğu zaman taşınma öncesinde yapılmış ya da yapılmamış birkaç basit hazırlığa bağlıdır: Yazılı bir anlaşma var mı, eşya listesi tutulmuş mu, hasar zamanında ve yazılı bildirilmiş mi?

Bu yazıda, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) taşınma eşyasına ilişkin hükümlerini sade bir dille özetliyor, sözleşmede nelere dikkat etmeniz gerektiğini, sigortada neleri sormanız gerektiğini ve hasar durumunda izlemeniz gereken yolu anlatıyoruz.

Taşınma eşyası taşıması nedir?

TTK, ev eşyası taşımacılığını genel eşya taşımasından ayırarak 894 ile 901. maddeler arasında özel olarak düzenler. Üstelik kanuna göre taşınma eşyası taşımasında taşıyıcının yükümlülükleri yalnızca eşyayı bir yerden başka bir yere götürmekle sınırlı değildir; mobilyaların sökülüp kurulması, eşyanın yüklenip boşaltılması ve paketlenmesi gibi işler de bu tür taşımanın parçası olabilir. Hangi işlerin taşıyıcıya ait olduğu ise sözleşmede belirlenir.

Genel kural olarak taşıyıcı, eşyayı taşımak üzere teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar eşyanın kaybolmasından (kanundaki ifadesiyle “zıya”) veya hasar görmesinden sorumludur (TTK m. 875). Taşınma eşyasında bu sorumluluğun sınırları ve istisnaları ise özel hükümlerle düzenlenmiştir.

Nakliyat sözleşmesinde neler yazmalı?

Kanun, taşınma sözleşmesinin belirli bir şekilde yapılmasını şart koşmaz; sözlü anlaşma da sözleşmedir. Ancak bir uyuşmazlık çıktığında neyin konuşulduğunu ispat etmek zorlaşır. Bu yüzden kısa da olsa yazılı bir anlaşma (bir teklif formu, e-posta veya WhatsApp yazışması da olabilir) çok işe yarar. Özellikle şunların yazılı olmasını öneririz:

• Taraflar ve adresler: Çıkış ve varış adresleri, kat ve asansör bilgisi.
• Tarih ve saat: Yükleme tarihi, şehirler arası taşımada tahmini teslim tarihi.
• Hizmet kapsamı: Paketlemeyi kim yapacak? Mobilya söküm ve kurulumu dahil mi? Dış cephe asansörü kullanılacak mı? Ambalaj malzemesi kimden?
• Fiyat ve ödeme: Toplam bedel, kapora ve ödemenin ne zaman yapılacağı, fiyata nelerin dahil olmadığı.
• Sigorta bilgisi: Sigorta yapılıp yapılmadığı, kapsamı ve hasar durumunda izlenecek yol.
• Özel eşyalar: Piyano, antika, sanat eseri, büyük ayna gibi parçalar ve bunların nasıl taşınacağı.

Nakliyat sözleşmesinde taşıyıcının sorumluluk sınırı

TTK m. 899’a göre taşınma eşyasında taşıyıcının kayıp veya hasar nedeniyle sorumluluğu, taşıma sözleşmesinin ifası için gerekli olan yükleme hacminin her metreküpü için 1.500 Özel Çekme Hakkı (Uluslararası Para Fonu’nun hesap birimi) ile sınırlıdır. Ancak burada esas alınan, kullanılan aracın toplam hacmi değil, eşyanızın taşınması için gereken yükleme hacmidir.

Bu sınırın pratik anlamı şudur: Çok değerli ama az yer kaplayan bir eşyada (örneğin küçük bir sanat eseri) kanuni sorumluluk sınırı, eşyanın gerçek değerinin altında kalabilir. Bu tür eşyalar için sigorta kapsamını ayrıca konuşmak ya da eşyayı kendiniz taşımak daha doğru olabilir.

Taşıyıcının sorumlu olmadığı hâller

TTK m. 898, taşınma eşyasına özgü bazı durumlarda taşıyıcının sorumluluktan kurtulabileceğini düzenler. Bunlardan taşınma öncesinde bilmeniz gerekenler şunlardır:

• Değerli eşya: Değerli maden, taş, mücevher, para, belge ve kıymetli evrak. Bu yüzden bu tür eşyaları taşınma aracına koymayın; yanınızda taşıyın.
• Sizin yaptığınız yetersiz paketleme veya etiketleme: Kolileri siz hazırladıysanız ve paketleme yetersizse, oluşan hasardan taşıyıcı sorumlu tutulmayabilir.
• Sizin yüklediğiniz veya boşalttığınız eşya: Bir eşyayı kendiniz araca yüklediyseniz ya da indirdiyseniz.
• Taşıyıcının ambalajlamadığı eşya: Ambalajsız taşınan eşya.
• Uyarıya rağmen ısrarla taşınan eşya: Taşıyıcı, büyüklüğü veya ağırlığı nedeniyle yükleme ya da boşaltma yerinin şartlarına uygun olmayan bir eşya için önceden uyardığı hâlde sizin ısrarınızla taşıdıysa.
• Canlı hayvan ve bitkiler.
• Doğası gereği kolay zarar görebilen eşya: Kırılma, işlev bozukluğu, paslanma, bozulma veya sızma gibi nedenlerle kolayca zarar görebilecek nitelikteki eşya.

Önemli bir ayrıntı: Taşıyıcı bu sebeplere ancak üzerine düşeni yapmış, gerekli önlemleri almış ve talimatlara uymuşsa dayanabilir (TTK m. 898/3). Yani bu liste taşıyıcıya sınırsız bir muafiyet tanımaz; ama sizin için şu sonucu doğurur: Kırılacak eşyanın paketlemesini profesyonel ekibe bırakmak, olası bir hasarda konumunuzu güçlendirir.

Nakliyat sözleşmesi ve sigorta: neleri sormalısınız?

Kanuni sorumluluk sınırları ve istisnalar nedeniyle, taşıma sigortası çoğu zaman sizi daha iyi korur. Sigorta konuşulurken şu soruları sormanızı öneririz:

• Sigorta hangi riskleri kapsıyor? Yalnızca trafik kazası gibi araç kaynaklı riskleri mi, yoksa yükleme, boşaltma ve taşıma sırasında oluşan hasarı da mı?
• Muafiyet (sizin karşılayacağınız tutar) var mı?
• Değerli veya özel eşyalar için ayrıca bildirim gerekiyor mu?
• Hasar olursa kime, nasıl ve hangi belgelerle başvurulacak?
• Eşya depoda bekleyecekse depolama süresi sigorta kapsamında mı?

TTK m. 901, taşıyıcının tüketiciye sorumluluk hükümleri, sigorta yaptırma imkânı ve hasar bildirim süreleri konusunda bilgi vermesini öngörür. Dolayısıyla bu bilgileri istemekten çekinmeyin; iyi bir firma bu soruları zaten taşınmadan önce cevaplar.

Hasar olursa: süreler kısa

Taşınma eşyasında hasar bildirimi için kanunun öngördüğü süreler oldukça kısadır (TTK m. 900):

• Görünür hasar veya kayıp: En geç teslimden sonraki üç iş günü içinde bildirilmelidir. Teslim sırasında fark ettiğiniz bir hasarı ekip oradayken söylemek ve not ettirmek en iyisidir.
• Dışarıdan görünmeyen hasar: Teslimden itibaren on dört gün içinde bildirilmelidir. Örneğin koli açıldığında fark edilen kırık bir tabak ya da kurulduktan sonra çalışmadığı anlaşılan bir cihaz.

Ne var ki bu süreler geçirilirse tazminat hakkı ciddi biçimde zayıflar. Bildirimi mutlaka yazılı yapın: e-posta, WhatsApp mesajı veya imzalı bir tutanak, tarihin ispatı açısından sözlü bildirimden çok daha güçlüdür.

Hasar bildirimi için pratik adımlar

1. Ardından hasarlı eşyanın, kolinin ve ambalajın fotoğrafını çekin; ambalajı atmayın.
2. Hasarı teslimde fark ettiyseniz ekibe gösterin ve yazılı not alınmasını isteyin.
3. Görünür hasarı üç iş günü, görünmeyen hasarı on dört gün içinde yazılı olarak firmaya bildirin.
4. Bildirimde eşyayı, hasarı, tarihi ve varsa sözleşme veya teklif bilgisini belirtin.
5. Son olarak sigorta varsa firmanın sigorta başvurusu için istediği belgeleri tamamlayın.

Taşınmadan önce yapabileceğiniz küçük ama etkili şeyler

• Değerli eşyanın fotoğrafını çekin. Televizyon, bilgisayar, antika mobilya gibi parçaların taşınma öncesi durumunu fotoğraflamak, olası bir uyuşmazlıkta işe yarar.
• Basit bir eşya listesi tutun. Özellikle şehirler arası taşımada ya da eşyanın depoda bekleyeceği durumlarda koli numaraları ve içerikleri listelenmelidir.
• Değerli ve kişisel belgeleri yanınızda taşıyın. Mücevher, nakit, tapu, pasaport ve sözleşmeler taşınma aracına binmemelidir.
• Cihazları önceden kontrol edin. Çünkü çalışmayan bir cihazın bunu taşınmadan önce de yaptığı sonradan tartışma konusu olabilir.

Teslimde acele etmeyin

Taşınma gününün sonunda herkes yorgundur ve ekibi bir an önce uğurlamak istersiniz. Yine de büyük mobilyaları, beyaz eşyaları ve televizyon gibi hassas cihazları ekip oradayken kısaca kontrol etmek, görünür bir hasarı yerinde tespit etmenin en kolay yoludur. Kolilerin tamamını aynı gün açamayacağınız için görünmeyen hasarlar için on dört günlük süreyi aklınızda tutun ve kolileri mümkün olduğunca bu süre içinde açın.

Sonuç: nakliyat sözleşmesi sizi korur

Kısacası sözleşme ve sigorta, taşınmanın en sıkıcı ama en koruyucu kısmıdır. Hizmet kapsamının yazılı olması, kırılacak eşyanın profesyonelce paketlenmesi, değerli eşyanın yanınızda taşınması ve hasarın zamanında ve yazılı bildirilmesi, sorunların büyük kısmını baştan önler.

Ulaşan Nakliyat’ta taşımalar sigortalıdır ve sigortanın kapsamını teklif aşamasında sorabilirsiniz. Taşınma gününde nelere dikkat edeceğinizi işaretleyerek takip etmek için taşınma günü kontrol listesine, şehirler arası taşımalar için de şehirler arası nakliyat sayfamıza göz atabilirsiniz.